تاریخچه رشته مددکاری اجتماعی
در سال 1337 به منظور تامین نیروی انسانی لازم برای سازمان های خدمات اجتماعی ، آموزش عالی خدمات اجتماعی تهران با پذیرش بیست دانشجو در مقطع فوق دیپلم در رشته خدمات اجتماعی تاسیس شد.سپس در سال 1344 به مقطع کارشناسی و در سال 1349 به مقطع کارشناسی ارشد ارتقاء یافت . با پیروزی انقلاب اسلامی موسسات و مراکز آموزش عالی علوم انسانی در دانشگاه علامه طباطبائی ادغام شدند و دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی اولین بیمارستان پس از انقلاب اسلامی بود که جهت تربیت مددکار اجتماعی آغاز به کارکرد.
در حال حاضر در اکثر دانشگاههای علوم انسانی کشور مددکاری اجتماعی در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد تدریس می گردد. ازهشت سال گذشته نیز دانشگاه های علامه طباطبائی و علوم بهزیستی و توانبخشی در دوره دکترا نیز اقدام به پذیرش دانشجو نموده اند. به طور کلی مددکاری اجتماعی حرفه ای است مبتنی بر استعدادها ، مهارتها و دانشها خاص به منظور فراهم آوردن شرایط مادی و اقشار جامعه به گونه ای که در جهت شناخت و رفع مشکل خود برانگیخته شوند که مهم ترین اهداف این حرفه قادر سازی استقلال و خوداتکائی مددجویان است . مددکاری اجتماعی در سه شکل مددکاری اجتماعی فردی ، گروهی و جامعه ای انجام می شود .
این حرفه دارای اصول عمومی است که همه مددکاران اجتماعی بر آن اتفاق نظردارند از جمله این اصول عبارتند از :
1. اصل پذیرش مددجوبا الهام از حرمت مقام انسان
2. اصل فردیت با تکیه بر وجوه تمایز انسانها
3. اصل رابطه حرفه ای با تاکید بر رسیدن به خوداتکائی مددجو
4. اصل مشارکت با تاکید بر ارزش خود تصمیم گیری
5. اصل رازداری حرفه ای با تاکید بر محرم اسرار مددجو بودن
6. اصل خود آگاهی با تاکید بر خودشناسی مددکار
شرح وظایف اداره مددکاری اجتماعی
• ارائه خدمات مشاوره مددکاری اجتماعی به بیماران قلبی و خانواده های آنان.
• تلاش برای قادر سازی و بازتوانی بیماران پیوند قلبی برای بازگشت آنان به زندگی عادی.
• انجام مصاحبه به منظور تقویت روحیه بیمارانی که نیاز به عمل جراحی قلب و یا پیوند قلب دارند.
• تلاش در جهت بازگرداندن بیماران طرد شده از کانون خانواده.
• مساعدت در هزینه های درمانی بیماران از محل اعتبارات و کدهای مصوب.
• ارتباط با افراد نیکو کار ، خیریه ها و موسسه های غیر دولتی به منظور تقبل هزینه های بیماران نیازمند.
• یاری رسانی به منظور تهیه تجهیزات پزشکی و دارو های گران قیمت برای مددجویان خاص.
• برقراری مستمری از محل کمکهای خیرین برای بیماران نیازمند پیوند قلبی که سرپرست خانواده هستند.
• حل مشکلات درمانی پرسنل در سایر مراکز (گرفتن وقت ، مکاتبه یا مذاکره تلفنی جهت مساعدت در هزینه های درمانی).
• مراجعه به بخش جهت مورد یابی ، مصاحبه و پیگیری.
• انجام مشاورات پزشکی (هماهنگی با پزشکان قراردادی در داخل بیمارستان ، دعوت از پزشک و یا اعزام بیمار به مرکز درمانی دیگر).
• حل مشکلات درمانی بیماران مددجوی تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی وسازمان بهزیستی.
• تسهیل درروند استفاده ازبیمه خویش فرما_ ایرانیان برای بیماران فاقد بیمه درمانی.
• معرفی اتباع غیر ایرانی ( پناهنده ) به کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد.
• ارتباط مستمر جهت جذب همکاری های فرهنگی مورد نیاز با کانون پروش فکری کودکان و نوجوانان ، شورای کتاب کودک و موسسات غیر دولتی.
• معرفی کارکنان بیمارستان جهت دریافت وام به صندوقهای قرض الحسنه.
پروتکل های ششگانه پایه مددکاری اجتماعی در بیمارستان ها
مددکاری اجتماعی در بیمارستان یکی از قدیم ترین حوزه های مددکاری اجتماعی در ایران بشمار می رود. حضور مددکاران اجتماعی در حوزه بهداشت و درمان عاملی موثر برای ارائه مداخلات چند بعدی به مراجعه کنندگان می باشد. مددکاران اجتماعی به تیم درمان کمک می کنند که در برنامه ریزی برای درمان به عوامل تاثیرگذار بر فرایند درمان و عود بیماری که ماهیت روانی و اجتماعی دارند، توجه نمایند. خدمات حرفه ای مددکاری اجتماعی در بیمارستانها موجب افزایش رضایت مراجعه کنندگان می شود و می تواند به خودی خود به کاهش هزینه ها در سیستم های بهداشتی درمانی نیز منتهی شود. به منظور ایجاد شرایط مناسب جهت بکارگیری تخصصی مددکاران در امر درمان، مداخلات پایه مددکاری اجتماعی در بیمارستانها در قالب 6 پروتکل جداگانه در وزارت بهداشت تدوین و تنظیم گردیده و برای هر پروتکل نیز فرمهای ارزیابی جداگانه ای تهیه شده است که در اینجا بطور خلاصه عناوین و تعاریف این پروتکل ها ذکر می گردد:
تریاژ:
حضور مددکاران در بخش اورژانس و فرایند تریاژ بسیار موثر بوده و در صورت برنامه ریزی منسجم و آموزشهای لازم ، مددکاران خدمات ارزشمندتری را ارائه خواهند داد. هدف از این مرحله، اولویت بندی بیماران مراجعه کننده به اورژانس بر اساس نیاز به دریافت خدمات تخصصی مددکاری اجتماعی می باشد.
راند:
بازدید از بیماران برای ارزیابی پیشرفت شرایط درمانی با هدف کنترل نزدیک شرایط بیمار و انجام مداخلات درمانی می باشد. هدف از این مرحله شناسایی بیماران نیازمند به خدمات تخصصی مددکاری اجتماعی و پایش تغییرات وضعیت روانی-اجتماعی بیماران بستری در بیمارستان است.
ارزیابی روانی – اجتماعی:
ابزار اولیه کار مددکاران اجتماعی بوده و هدف از آن شناخت وضعیت روانی – اجتماعی بیماران نیازمند به خدمات تخصصی مددکاری اجتماعی می باشد.
مشاوره کوتاه مدت اولیه:
شامل مجموعه اقداماتی است که به منظور حصول اطمینان از آگاه بودن بیمار و یا خانواده وی نسبت به حقوق خود در طول درمان انجام می شود.
مداخله در بحران مددکاری اجتماعی:
ارزیابی بحران روی کارکرد عاطفی ، رفتاری و شناختی لحظه ای فرد در بحران متمرکز است و در تلاش است بین افرادی که به کمکهای مستقیم و فوری نیاز دارند و آنهای که می توانند در شرایط ایمن در انتظار مراقبت بمانند ، تمایز قائل شود.
مدیریت مورد:
رویکردی در ارائه خدمات اجتماعی است که تلاش می کند مراجعانی که با مشکلات پیچیده و ناتوانی روبرو هستند خدمات مورد نیاز خود را به موقع و مناسب دریافت کنند، که یکی از اهداف این پروتکل یکپارچه سازی خدمات درمانی به بیمار می باشد.